Umowa zlecenia może wpływać na emeryturę na dwa różne sposoby: składki emerytalne od wynagrodzenia mogą zwiększyć przyszłe lub już przyznane świadczenie, natomiast przychód z pracy może zmniejszyć albo zawiesić wypłatę wcześniejszej emerytury. Po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego można co do zasady dorabiać bez limitu przychodu. Decydujące znaczenie mają więc wiek, rodzaj pobieranego świadczenia i to, czy ze zlecenia powstaje obowiązek opłacania składek.
Czy umowa zlecenie wlicza się do emerytury?
Tak, jeżeli ze zlecenia wynika ubezpieczenie emerytalne, składki mogą wpłynąć na wysokość emerytury. Samo podpisanie umowy nie wystarcza. Trzeba odróżnić okres wykonywania zlecenia od składek zapisanych na koncie ubezpieczonego: to właśnie składki, wraz z pozostałymi elementami uwzględnianymi przez ZUS, mają znaczenie przy obliczaniu emerytury na nowych zasadach. Okresy podlegania ubezpieczeniu są również istotne przy ustalaniu stażu wymaganego do gwarancji najniższej emerytury.
Zlecenie może być zarówno główną formą zarobkowania przed przejściem na emeryturę, jak i sposobem dorabiania po jej przyznaniu. W obu przypadkach warto sprawdzić, czy zleceniodawca zgłosił zleceniobiorcę do właściwych ubezpieczeń i czy składki zostały wykazane na jego koncie w ZUS. Jeżeli z konkretnej umowy nie ma składki emerytalnej, samo otrzymywanie z niej wynagrodzenia nie zwiększy kapitału emerytalnego. Nie oznacza to jednak automatycznie, że przychód będzie obojętny dla osoby pobierającej wcześniejszą emeryturę – zasady dorabiania i zasady naliczania składek to odrębne kwestie.
Prawo do emerytury a prawo do najniższej emerytury
W przypadku emerytury przyznawanej na nowych zasadach nie należy utożsamiać wymaganego wieku z 20 lub 25 latami stażu. Powszechny wiek emerytalny wynosi 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn, natomiast odpowiednio 20 i 25 lat okresów uwzględnianych przez ZUS ma zasadnicze znaczenie dla gwarancji podwyższenia świadczenia do kwoty najniższej emerytury. Osoba z krótszym stażem może otrzymać emeryturę wyliczoną ze zgromadzonych środków, nawet jeśli jej wysokość będzie niższa od ustawowego minimum.
Od 1 marca 2026 r. najniższa gwarantowana emerytura wynosi 1978,49 zł brutto. Nie jest to jednak kwota należna każdemu, kto ukończył 60 lub 65 lat. Jeżeli zleceniobiorca pracował za niskie wynagrodzenie, przy ustalaniu stażu uprawniającego do podwyższenia emerytury okresy z podstawą składek niższą od minimalnego wynagrodzenia mogą być uwzględniane proporcjonalnie. Dlatego wieloletnie wykonywanie nisko opłacanych zleceń nie musi oznaczać uzyskania takiego samego stażu do gwarancji minimalnej emerytury.
Jakie składki płaci emeryt na umowie zlecenia?
Osoba, która pobiera emeryturę i wykonuje jedną umowę zlecenia, z reguły podlega z tej umowy obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu oraz ubezpieczeniu zdrowotnemu. Do ubezpieczenia chorobowego może przystąpić dobrowolnie. Pobieranie emerytury samo w sobie nie zwalnia z oskładkowania zlecenia. Inaczej może wyglądać rozliczenie, gdy emeryt jednocześnie pracuje na etacie, wykonuje kilka zleceń albo ma inny tytuł do ubezpieczeń.
Emeryt pracuje jednocześnie na etacie
Jeśli emeryt ma umowę o pracę zapewniającą co najmniej minimalne wynagrodzenie i dodatkowo wykonuje zlecenie dla innego podmiotu, od zlecenia zasadniczo nie trzeba opłacać obowiązkowych składek emerytalnych i rentowych. Można przystąpić do tych ubezpieczeń dobrowolnie; obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego ze zlecenia pozostaje odrębną sprawą. Jeśli wynagrodzenie z etatu nie osiąga wymaganego poziomu, składki społeczne ze zlecenia mogą być obowiązkowe. Przy ocenie konkretnego przypadku znaczenie mają warunki zatrudnienia i sposób rozliczenia wynagrodzenia, a nie tylko informacja, że dana osoba „ma etat”.
Szczególną sytuacją jest zlecenie zawarte z własnym pracodawcą albo wykonywane na jego rzecz, choć formalnie umowę podpisano z innym podmiotem. W takim przypadku wynagrodzenie ze zlecenia rozlicza się dla celów ubezpieczeniowych razem z wynagrodzeniem pracowniczym. Nie można więc zakładać, że dodatkowa umowa zawarta obok etatu zawsze będzie wolna od składek społecznych.
Emeryt wykonuje kilka zleceń
Przy kilku umowach zlecenia trzeba ustalić, które z nich stanowią obowiązkowe tytuły do ubezpieczeń emerytalnego i rentowych. Co do zasady kolejne zlecenia pozostają obowiązkowo oskładkowane do momentu, w którym łączna podstawa składek osiągnie wymagany poziom minimalnego wynagrodzenia. Późniejsza umowa może nie rodzić obowiązku opłacania składek społecznych, choć nadal trzeba odrębnie ocenić składkę zdrowotną. Sama kwota pobieranej emerytury nie zastępuje w tym rozliczeniu wynagrodzenia ze zlecenia.
Umowa zlecenie przed emeryturą – od czego zależy przyszłe świadczenie?
Jeżeli osoba przed osiągnięciem wieku emerytalnego wykonuje oskładkowane zlecenie, składki emerytalne zapisane na jej koncie są uwzględniane przy ustalaniu świadczenia według właściwych zasad. Istotna jest zatem nie tylko długość wykonywania umowy, lecz także wysokość podstawy, od której naliczano składki. Dwa lata zlecenia z różnym wynagrodzeniem nie muszą dać takiego samego efektu w przyszłej emeryturze.
Nie każde zlecenie jest jednak objęte ubezpieczeniem emerytalnym. Przykładem jest umowa zlecenia wykonywana przez ucznia lub studenta przed ukończeniem 26 lat, o ile nie zachodzi szczególna sytuacja, taka jak wykonywanie pracy na rzecz własnego pracodawcy. Z takiej nieoskładkowanej umowy nie powstają składki emerytalne z tytułu zlecenia. Przy zbiegu umowy zlecenia z inną pracą również może się okazać, że składki emerytalne są opłacane z innego tytułu, a nie z dodatkowego zlecenia.
Staż emerytalny to nie staż pracy z Kodeksu pracy
Zmiana przepisów o stażu pracy w 2026 r. bywa źródłem nieporozumień. Od 1 stycznia 2026 r. w sektorze publicznym, a od 1 maja 2026 r. u pracodawców spoza tego sektora, określone i odpowiednio udokumentowane okresy wykonywania zleceń mogą być zaliczane do stażu pracy służącego ustalaniu uprawnień pracowniczych. Ma to znaczenie między innymi dla wymiaru urlopu czy niektórych dodatków zależnych od stażu.
Nowe zasady nie oznaczają jednak automatycznego doliczenia nieoskładkowanych zleceń do stażu emerytalnego ani ponownego przeliczenia emerytury. Ministerstwo wyraźnie rozróżnia te kwestie: przepisy dotyczące stażu pracy nie zmieniają zasad ustalania prawa do najniższej emerytury ani sposobu obliczania wysokości świadczenia. Przykładowo udokumentowane zlecenie wykonywane w czasie studiów może mieć znaczenie dla przyszłych uprawnień pracowniczych, mimo że nie odprowadzano od niego składek emerytalnych. Nie należy z tego wyciągać wniosku, że ten sam okres automatycznie zwiększy emeryturę.
Umowa zlecenie na emeryturze – czy ZUS podwyższy świadczenie?
Emeryt może wykonywać zlecenie i jednocześnie pobierać świadczenie. Jeżeli po przyznaniu emerytury ze zlecenia są odprowadzane składki emerytalne i rentowe, może wystąpić do ZUS o ponowne obliczenie emerytury. Podwyżka nie następuje automatycznie po każdej wypłacie wynagrodzenia – potrzebny jest wniosek o przeliczenie. ZUS wskazuje formularz ERPO, czyli wniosek o ponowne obliczenie świadczenia emerytalno-rentowego.
W przypadku emerytury obliczonej według nowych zasad ZUS uwzględnia składki zapisane na koncie po rozpoczęciu pobierania emerytury i dzieli je przez średnie dalsze trwanie życia ustalone dla wieku emeryta w dniu złożenia wniosku o przeliczenie. Znaczenie ma więc kwota nowych składek, a nie sam fakt, że umowa trwała przez określoną liczbę miesięcy. Jeżeli po przyznaniu emerytury zlecenie nie było tytułem do ubezpieczeń emerytalnego i rentowych, nie ma z niego nowych składek, które można byłoby doliczyć w tym trybie.Osoba nadal objęta ubezpieczeniami może złożyć wniosek o uwzględnienie składek po upływie roku kalendarzowego. Jeśli ubezpieczenia ustały, może wystąpić o przeliczenie po ich zakończeniu. ZUS przelicza świadczenie od miesiąca złożenia wniosku, dlatego nie warto zakładać, że samo późniejsze wystąpienie do urzędu zapewni wyrównanie za wszystkie wcześniejsze miesiące pracy. Inne reguły ponownego ustalania wysokości mogą dotyczyć emerytur obliczonych według starych zasad.
Jak przygotować wniosek o przeliczenie?
Najpierw warto sprawdzić dane o ubezpieczeniu i składkach na koncie w ZUS, zwłaszcza gdy zlecenie było łączone z etatem lub innymi umowami. Następnie należy ustalić, czy minął termin pozwalający uwzględnić składki po przyznaniu emerytury, i złożyć wniosek ERPO. Jeżeli podstawą przeliczenia mają być również wcześniej nieuwzględnione okresy lub zarobki, do wniosku trzeba dołączyć dokumenty potrzebne ZUS do ich potwierdzenia. ZUS podaje, że gdy wynik ponownego obliczenia byłby niższy, świadczenie pozostaje wypłacane w dotychczasowej wysokości.
Ile można dorobić na zleceniu do emerytury w 2026 roku?
To zależy przede wszystkim od tego, czy emeryt osiągnął już powszechny wiek emerytalny. Kobieta po ukończeniu 60 lat i mężczyzna po ukończeniu 65 lat, którzy mają prawo do emerytury, mogą co do zasady dorabiać bez limitu powodującego jej zmniejszenie lub zawieszenie. Limity przychodu dotyczą przede wszystkim osób pobierających wcześniejszą emeryturę przed osiągnięciem tego wieku oraz osób pobierających określone renty i inne świadczenia.
Limity od września do listopada 2026 roku
Od 1 września do 30 listopada 2026 r. niższy próg przychodu wynosi 6463,20 zł miesięcznie, a wyższy – 12 003,10 zł miesięcznie. Są to kwoty odpowiadające odpowiednio 70% i 130% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia. W odniesieniu do świadczenia objętego limitami przychód do niższego progu nie powoduje zmniejszenia wypłaty; przychód powyżej 6463,20 zł, ale nie wyższy niż 12 003,10 zł, może spowodować jej zmniejszenie; przekroczenie 12 003,10 zł powoduje zawieszenie wypłaty. Progi zmieniają się w ciągu roku, więc kwoty obowiązującej jesienią nie należy stosować do wcześniejszych lub późniejszych miesięcy bez sprawdzenia aktualnych wskaźników.
Zmniejszenie świadczenia nie zawsze jest równe całej nadwyżce ponad niższy próg. ZUS oblicza ją jako różnicę między przychodem a progiem 70%, lecz stosuje również kwotę maksymalnego zmniejszenia. Od 1 marca 2026 r. wynosi ona 989,41 zł miesięcznie dla emerytury. Przykładowo wcześniejszy emeryt, którego jedyny przychód uwzględniany do limitu wyniesie we wrześniu 2026 r. 7000 zł, przekroczy niższy próg o 536,80 zł; przy braku innych okoliczności wpływających na rozliczenie o tyle zostanie zmniejszone świadczenie za ten miesiąc. Przy kwocie wyższej niż 12 003,10 zł zasada zmniejszenia ustępuje zasadzie zawieszenia wypłaty.
Czy nieoskładkowane zlecenie omija limit?
Nie należy tak zakładać. ZUS wskazuje, że przychód z dodatkowej pracy może mieć znaczenie dla zmniejszenia lub zawieszenia świadczenia również wtedy, gdy od tej pracy nie trzeba opłacać składek społecznych ze względu na składki opłacane już z innego tytułu. Dla osoby pobierającej wcześniejszą emeryturę oznacza to konieczność oceny przychodów według zasad rozliczania świadczenia, a nie tylko sprawdzenia, czy na rachunku ze zlecenia potrącono składkę emerytalną. Jeżeli występuje kilka źródeł zarobkowania, trzeba uwzględnić przychody mające znaczenie dla limitu łącznie.
Czy zlecenie trzeba zakończyć przed przejściem na emeryturę?
Sama umowa zlecenia nie podlega zasadzie nakazującej rozwiązanie dotychczasowego stosunku pracy przed podjęciem wypłaty emerytury. Dotyczy ona zatrudnienia pracowniczego kontynuowanego bez rozwiązania u pracodawcy, dla którego emeryt pracował bezpośrednio przed nabyciem prawa do świadczenia. W takiej sytuacji ZUS zawiesza wypłatę emerytury bez względu na osiągany przychód, dopóki stosunek pracy nie zostanie rozwiązany i nie zostanie złożony wniosek o podjęcie wypłaty.
To rozróżnienie jest szczególnie ważne dla osoby, która jednocześnie pracuje na etacie i wykonuje zlecenie. Zakończenie samego zlecenia nie usuwa przeszkody, jeśli bez przerwy trwa stosunek pracy objęty wskazaną zasadą. Odwrotnie, osoba wykonująca wyłącznie zlecenie nie musi rozwiązywać go tylko po to, by ZUS mógł rozpocząć wypłatę emerytury. Kwestia wypłaty emerytury jest tutaj odrębna od późniejszego rozliczania przychodu osoby, która nie osiągnęła jeszcze powszechnego wieku emerytalnego.
Jak zgłosić przychód ze zlecenia do ZUS?
Emeryt pobierający świadczenie objęte limitami powinien poinformować ZUS o podjęciu pracy zarobkowej i przewidywanym przychodzie. ZUS wskazuje do tego formularz EROP. Co roku, do końca lutego, trzeba również przekazać zaświadczenie o wysokości przychodu osiągniętego w poprzednim roku, aby ZUS mógł rozliczyć wypłacone świadczenie. Obowiązku związanego z rozliczaniem limitów nie należy mylić z odrębnym wnioskiem ERPO, składanym w sprawie przeliczenia wysokości emerytury.
Terminowe zgłoszenie ma praktyczne znaczenie. Jeżeli wypłacono świadczenia, które nie przysługiwały z powodu przychodów, a emeryt nie poinformował o nich ZUS, urząd wskazuje możliwość żądania zwrotu za trzy lata wstecz. Po zawiadomieniu o przychodach okres, za który ZUS może żądać zwrotu takich świadczeń, jest ograniczony do ostatniego roku. Po zakończeniu roku ZUS sprawdza także, czy korzystniejsze jest rozliczenie miesięczne, czy roczne.
Umowa zlecenie, emerytura i ulga dla pracujących seniorów
Osoba, która osiągnęła powszechny wiek emerytalny, ale nadal pracuje i nie otrzymuje emerytury, może sprawdzić prawo do ulgi dla pracujących seniorów. Zwolnienie podatkowe obejmuje określone przychody, w tym przychody z kwalifikujących się umów zlecenia, pod warunkiem spełnienia wymogów dotyczących między innymi podlegania ubezpieczeniom społecznym. Roczny limit przychodów objętych ulgą wynosi 85 528 zł. Nie wystarczy więc sam wiek; znaczenie ma również rodzaj umowy i sytuacja ubezpieczeniowa.
To rozwiązanie dotyczy innej decyzji niż dorabianie do już wypłacanej emerytury. Można mieć prawo do emerytury i jej nie pobierać, a jednocześnie – po spełnieniu pozostałych warunków – korzystać z ulgi. Osoba, która pobiera emeryturę, nie spełnia warunku nieotrzymywania świadczenia przewidzianego dla tej ulgi, nawet jeśli nadal pracuje na oskładkowanym zleceniu. Nie trzeba składać wniosku o przyznanie emerytury tylko po to, aby skorzystać z ulgi dla pracujących seniorów.
Co naprawdę decyduje o wpływie zlecenia na emeryturę?
Przy ocenie własnej sytuacji warto zacząć od trzech pytań: czy ze zlecenia opłacana jest składka emerytalna, czy ZUS wypłaca już świadczenie oraz czy świadczeniobiorca osiągnął powszechny wiek emerytalny. Oskładkowane zlecenie może budować przyszłą emeryturę lub stanowić podstawę wniosku o przeliczenie już przyznanej. Jednocześnie wcześniejsza emerytura może podlegać limitom dorabiania, nawet gdy układ innych umów sprawia, że ze zlecenia nie są obowiązkowo opłacane składki społeczne. Właśnie dlatego rachunek do umowy, dane na koncie ZUS i decyzję emerytalną należy czytać razem, a nie traktować każdej z tych informacji jako pełnej odpowiedzi.
